Zakat berekenen uit je saldibalans
Van zakatdatum tot verschuldigde zakat in vijf stappen, met de balans van een bakkerij als voorbeeld.
Zakat over een bedrijf werkt net als zakat over spaargeld: vermogen dat je een heel maanjaar hebt gehad, boven de nisab, zuiver je door er 2,5% van weg te geven. Het verschil is dat een bedrijf meer bezit dan geld. Deze gids loopt de berekening door met een echte saldibalans, volgens AAOIFI-sharia-standaard 35, de methode die de meeste islamitische financiële instellingen gebruiken.
Stap 1: kies je zakatdatum
Zakat is één keer per maanjaar verschuldigd, de hawl. De meeste ondernemers kiezen een vaste datum, zoals 1 Ramadan, en gebruiken de saldi van die dag. Loopt je boekjaar tot 31 december, dan kun je ook die datum gebruiken, tegen een iets hoger percentage: zie maanjaar of zonnejaar.
Stap 2: maak een saldibalans op die datum
Een saldibalans (proef- en saldibalans) toont elke grootboekrekening met haar saldo. Exporteer hem uit je boekhoudpakket voor de zakatdatum, als CSV of Excel. Het gaat om de balansrekeningen: wat het bedrijf bezit en wat het schuldig is. De rekeningen van de winst-en-verliesrekening tellen niet mee, behalve om de brutomarge voor je voorraad te berekenen.
Stap 3: tel op wat meetelt
- Kas en banksaldi, ook spaarrekeningen en saldi bij betaalproviders.
- Debiteuren, zolang je verwacht dat ze betalen.
- Voorraad, tegen de prijs waarvoor je hem op de zakatdatum zou verkopen.
- Grondstoffen en onderhanden werk, tegen hun huidige waarde.
- Beleggingen om te verkopen, en goud of zilver, tegen de waarde van vandaag.
Laat weg wat je gebruikt om het bedrijf te runnen: inventaris, vervoermiddelen, het bedrijfspand, software en goodwill. Dat zijn gereedschappen, geen handelsvermogen (AAOIFI 4/1). Vooruitbetaalde kosten en dubieuze debiteuren tellen ook niet mee.
Stap 4: trek schulden af die binnen een jaar betaald moeten worden
Trek af wat het bedrijf in de komende 12 maanden moet betalen: crediteuren, te betalen btw en loonheffing, lonen en rekeningen, vooruitontvangen bedragen, kortlopende leningen en de aflossingen van het komende jaar op langlopende leningen. Rente trek je niet af, voorzieningen pas als ze betaald worden of opeisbaar zijn, en volgens AAOIFI ook geen schulden waarmee vaste activa zijn betaald. Meer daarover in welke schulden je mag aftrekken.
Stap 5: controleer de nisab en reken het percentage
Wat overblijft is de zakatgrondslag. Is die minstens de waarde van 85 gram goud (AAOIFI) of 612,36 gram zilver (NZF) op je zakatdatum, dan is er zakat verschuldigd: 2,5% van de grondslag bij een maanjaar, 2,577% bij een zonnejaar.
Een rekenvoorbeeld
| Rekening | Saldo | Voor zakat |
|---|---|---|
| Bank | 18.420,00 | Telt mee: 18.420,00 |
| Debiteuren | 6.150,00 | Telt mee: 6.150,00 |
| Voorraad (kostprijs 9.800,00) | 9.800,00 | Telt mee tegen verkoopwaarde: 11.200,00 |
| Inventaris na afschrijving | 18.000,00 | Telt niet mee |
| Crediteuren | (4.300,00) | Afgetrokken: 4.300,00 |
| Te betalen btw | (2.120,00) | Afgetrokken: 2.120,00 |
| Lening voor de oven, 3.600,00 aflossing dit jaar | (18.000,00) | Niet afgetrokken: betaalde inventaris |
| Zakatgrondslag | 35.770,00 − 6.420,00 = 29.350,00 | |
| Verschuldigde zakat tegen 2,5% | 733,75 |
Volgens NZF wordt de aflossing van 3.600 op de ovenlening ook afgetrokken. Dan is de grondslag 25.750 en de zakat 643,75. Allebei zijn verdedigbaar; de methodepagina laat elk punt zien waarop ze verschillen.
Wie betaalt
Bij een eenmanszaak betaalt de eigenaar alles. Bij een vof betaalt elke vennoot over zijn deel, en bij een bv doen de aandeelhouders dat, tenzij de bv namens hen betaalt. Zie zakat voor eenmanszaak, vof en bv.