Zo wordt de zakat van een bedrijf berekend

AAOIFI en NZF naast elkaar

De berekening in één regel

Een bedrijf betaalt zakat over wat het bezit aan geld, of aan wat bedoeld is om geld te worden, min wat het in het komende jaar moet betalen. Dat verschil is de zakatgrondslag. Bereikt de grondslag de nisab, dan is de zakat een veertigste deel ervan: 2,5% voor een maanjaar.

De app gebruikt de nettovermogensmethode van AAOIFI-sharia-standaard 35. Het vertrekpunt is de balans op de zakatdatum, niet de winst van het jaar: een bedrijf dat verlies heeft gemaakt, betaalt nog steeds zakat over wat het bezit (2/3/1–2/3/2).

Wat meetelt

• Kas en banksaldi, ook spaarrekeningen en saldi bij betaalproviders (5/1/1). Vreemde valuta reken je om tegen de koers op de zakatdatum.
• Geld dat het bedrijf tegoed heeft en verwacht te ontvangen: openstaande facturen, terug te vragen btw, verstrekte leningen (5/3/1). Dubieuze debiteuren tellen pas mee als het geld binnen is.
• Betaalde waarborgsommen voor huur of diensten tellen één keer mee, voor één jaar, als ze terugkomen (5/1/5/3). Met NZF, dat ze niet apart noemt, tellen ze als vordering elk jaar mee.
• Voorraad voor verkoop, tegen de prijs waarvoor hij op de zakatdatum verkocht zou worden (5/2/2). Zie voorraad waarderen hieronder.
• Grondstoffen die onderdeel worden van je producten, tegen marktwaarde, en onderhanden werk, tegen de waarde in de huidige staat (5/2/8–5/2/9).
• Beleggingen om te verkopen, tegen marktwaarde. Langlopende deelnemingen tellen mee naar hun deel van de zakatplichtige bezittingen van het andere bedrijf; de app telt de hele deelneming mee, tenzij je een lager deel instelt. Een bedrijf waarin je deelneemt dat zelf zijn zakat berekent en betaalt, telt niet nog eens mee (4/2/5): vink dat aan op de regel.
• Goud en zilver, en vastgoed dat je hebt gekocht om te verkopen, tegen de waarde van vandaag.

Wat niet meetelt

• Wat je gebruikt om het bedrijf te runnen: inventaris, vervoermiddelen, bedrijfspanden, meubilair, software, goodwill en andere rechten (4/1).
• Wat je verhuurt, zoals een verhuurd pand (4/2). De huur die je hebt overgehouden staat op je bank, en telt daar mee.
• Vooruitbetaalde kosten en voorschotten aan leveranciers (5/3/4/5–5/3/4/6).
• Hulpstoffen die in het bedrijf worden verbruikt, zoals brandstof en schoonmaakmiddelen (5/2/8).
• Dubieuze debiteuren (5/3/1).

Wat wordt afgetrokken

Schulden die in het komende jaar betaald moeten worden, verlagen de zakatgrondslag (2/1/1):

• crediteuren (6/3/2) en belastingen die je moet betalen (6/3/10);
• nog te betalen kosten en lonen (6/3/8), en vooruitontvangen bedragen voor werk dat je nog moet doen (6/3/9);
• kortlopende leningen, rood staan en creditcards (6/3/7);
• van een langlopende lening alleen de aflossingen op het geleende bedrag in de komende 12 maanden.

Wat niet wordt afgetrokken

• Rente, betaald of nog te betalen (6/2/4).
• Voorzieningen, zoals vakantiegeld, garanties en pensioenen, tot ze betaald zijn (7/2–7/3).
• De rest van een langlopende lening, na de komende 12 maanden.
• Bij AAOIFI: schulden waarmee inventaris, vervoermiddelen of een pand zijn betaald (6/2/2). Een lening voor beide soorten bezittingen wordt naar verhouding afgetrokken: telt 60% van de bezittingen van het bedrijf mee voor zakat, dan wordt 60% van de lening afgetrokken (6/2/3).
• Kapitaal, reserves en winst. Die zijn van de eigenaren; het zijn geen schulden (6/1).

Voorraad waarderen

Zakat waardeert voorraad tegen de prijs waarvoor hij op de zakatdatum verkocht zou worden, niet tegen wat hij heeft gekost (AAOIFI 5/2/2; NZF). Een balans laat de kostprijs zien, dus de app vraagt bij elke voorraadrekening naar de verkoopwaarde.

Weet je die niet, dan zijn er twee terugvalopties. AAOIFI staat de kostprijs alleen toe als de verkoopprijs buitengewoon moeilijk te bepalen is. De balansmethode van NZF telt je brutomarge bij de voorraad op: een omzet van 50.000 met een kostprijs van de omzet van 40.000 geeft een marge van 20%, dus een voorraad van 10.000 telt mee als 12.000. De app berekent de marge uit de omzet- en kostprijsrekeningen in je saldibalans, of je vult hem zelf in.

De nisab

Zakat is alleen verschuldigd als de zakatgrondslag de nisab bereikt. AAOIFI stelt die op 85 gram goud, of 595 gram zilver (3/2/2). NZF gebruikt 87,48 gram goud of 612,36 gram zilver, en raadt zilver aan als iemand verschillende soorten bezittingen heeft: dat is de lagere drempel, en beter voor wie de zakat ontvangt.

De app vergelijkt de grondslag met de prijs op je zakatdatum, uit dagelijkse goud- en zilverprijzen en de wisselkoersen van de Europese Centrale Bank. Je kunt ook zelf een prijs invullen, bijvoorbeeld die van je juwelier.

Met AAOIFI wordt de nisab gehouden tegen het bedrijf als geheel, omdat de standaard de zakat van een onderneming op bedrijfsniveau berekent (2/1/1). Met NZF tegen het aandeel van elke eigenaar, omdat elke vennoot verantwoordelijk is voor zijn eigen deel. Beide kun je kiezen. De nisab gaat ook over het totale vermogen van een persoon: ligt het deel van een eigenaar eronder, maar komt hij met zijn spaargeld erboven, vink dat dan aan en de zakat wordt toch berekend.

Maanjaar of zonnejaar

Het zakatjaar, de hawl, is een maanjaar van 354 dagen (3/2/4). Is je zakatdatum een Hijri-datum, zoals 1 Ramadan, dan is het percentage 2,5%.

Veel bedrijven gebruiken liever het einde van hun boekjaar. Een zonnejaar is ongeveer 11 dagen langer, dus het percentage wordt 2,577%, of 2,5775% in een schrikkeljaar volgens AAOIFI. NZF noemt 2,577% en raadt het maanjaar aan.

Hijri-datums volgen de Umm al-Qura-kalender. Waar jij woont, kan de maand een dag eerder of later beginnen, afhankelijk van wanneer de maan wordt gezien.

Eigenaren, vennoten en aandeelhouders

• Eenmanszaak: de eigenaar betaalt alles.
• Vof of maatschap: elke vennoot betaalt over zijn eigen deel. Een vennoot mag met toestemming voor de anderen betalen.
• Bv: volgens AAOIFI betaalt het bedrijf zelf als de wet, de statuten of de aandeelhoudersvergadering dat bepalen (2/2/1). Anders betaalt elke aandeelhouder over zijn eigen deel, en laat het bedrijf weten hoeveel zakat er per aandeel is (2/2/5).

Het overzicht laat per eigenaar het deel van de grondslag en van de zakat zien. Eigenaren die zelf betalen, kun je buiten het totaal houden. Een eigenaar die niet zakatplichtig is, zoals een aandeelhouder die geen moslim is, telt helemaal niet mee in de zakatgrondslag, zoals besluit 28 van de Internationale Islamitische Fiqh-academie van bedrijven vraagt.

Rente zuiveren

Rente die het bedrijf heeft ontvangen, hoort niet bij de zakat. Geleerden raden aan haar weg te geven aan een goed doel, zonder er beloning voor te verwachten. De app telt de renterekeningen in je saldibalans op en laat dat bedrag apart zien, samen met andere inkomsten die je als niet toegestaan aanmerkt. Met AAOIFI blijft dat geld ook buiten de zakatgrondslag, omdat zakat alleen over de hoofdsom gaat en de rente niet van het bedrijf is (5/1/3); NZF trekt onrechtmatige inkomsten niet af, dus met NZF blijft het erin.

Wat de app niet voor je beslist

• Je bedoeling. Of vastgoed of aandelen bedoeld zijn om te verkopen of om te houden, bepaalt of ze meetellen. Jij kiest de categorie.
• Welke geleerde je volgt. De app laat beide methodes en elke keuze zien; hij doet geen uitspraak over meningsverschillen.
• Je persoonlijke zakat. Spaargeld, goud en beleggingen buiten het bedrijf horen niet bij deze berekening.
• Het betalen. Zakat gaat naar de ontvangers die in de Koran worden genoemd (9:60). De app houdt betalingen bij, maar int of verdeelt geen zakat.

Bronnen

• AAOIFI Shari’ah Standard No. 35: ZakahAccounting and Auditing Organization for Islamic Financial Institutions. De nettovermogensmethode; de artikelnummers op deze pagina verwijzen hiernaar.
• NZF Business Zakat Guide (2025)National Zakat Foundation, Verenigd Koninkrijk: wat meetelt, waardering van voorraad, aftrekbare schulden, eigendom. Engelstalig.
• NZF: NisabGewichten in goud en zilver, en waarom NZF de zilvernisab aanraadt. Engelstalig.
• NZF: Can a solar year be used for zakat calculation?Het percentage van 2,577% voor een zonnejaar. Engelstalig.
• NZF: Business liabilitiesWelke schulden je mag aftrekken, en de grens van 12 maanmaanden. Engelstalig.